Bibel og kveldsmat på Roald

Onsdagskveldar kl 19-21 inviterer me til bibelgruppe heime hos presten i Øievegen 3 ved Joker Roald. 

Helga og eg har hatt mange gode erfaringar frå liknande smågruppefellesskap på dei ulike stadene me har budd tidlegare, og no startar me det opp i lag med eit vennepar.  Tanken er at dette skal vera ei gruppe der det alltid er plass for nye som vil prøva korleis det er.

Opplegget er enkelt:  Me byrjar med eit enkelt kveldsmåltid. Deretter les me dei tekstane som skal lesast i kyrkja komande søndag, og deler med kvarandre tankar me gjer oss om dette.  Til å hjelpa oss med samtalen, brukar me boka  «Mester, på ditt ord. Søndagstekstene 2016-2017». Før me går heim, ber me i lag for kvarandre og for bygda.

Så viss du saknar eit slikt fellesskap, er du hjarteleg velkommen! Det er for kvinner og menn uansett alder, og for både tvilarar og overbeviste truande.  Har du spørsmål, så kan du ringa meg på tlf 91325568. 

Kan ei bok om gamle manuskript vera spennande?

Kan ei bok om gamle, tørre håndskrifter på papyrus og pergament verkeleg vera interessant lesestoff?  Ja, det ser me jo på dei mange krim-bøkene som tar opp dette temaet - på meir eller mindre spekulativt vis.  Men Hans Johan Sagrusten har klart å gjera fagstoffet spennande også.

Krimforfattaren Tom Egeland skriv:" For en bok! Velskrevet, fengslende og intenst spennende - den rene vitenskapsthriller for alle som er fascinert av Bibelen, teologi og mystiske manuskripter".

Dette er jo ting me lærte på teologistudiet, så i og for seg er det ikkje noko nytt tema for meg,  men boka er lettlest og er ein god repetisjon.   Dessutan - og det er viktigast - så ser me liksom for oss dei gamle manuskripta på ein heilt annan måte enn når me berre ser ei liste med namn som A, B, D, p45, L, N osb. Dette er fordi han tar med så mykje bakgrunnsstoff som gjer stoffet levande for oss.

Forfattaren tilbakeviser også ein del innvendingar mot Bibelen, som t.d. dette at det var eit tilfeldig kyrkjemøte som avgjorde kva slags bøker som skulle vera med i Bibelen, eller at keisar Konstantin skulle ha revidert teksten til Bibelen på 300-talet.

Boka er anbefalt for alle som er interessert i å vita meir om korleis Bibelen er blitt slik me har han i dag.

Hans Johan Sagrusten:  Det store puslespillet.  Jakten på de tidligste manuskriptene til Bibelen. Verbum 2014.

Verdas viktigaste bok i ny språkdrakt

I haust har eg hatt undervisning om Bibelen for konfirmantane våre.  Å motivera dei for å lesa i den viktigaste boka i verda var ei givande oppgåve.  For Bibelen har betydd mykje, såvel for kulturen og samfunnet vårt, som for einskildpersonar. Men daglegspråket vårt er i stadig endring, og då må språket i Bibelen også omsetjast til nye generasjonar. Konfirmantane hadde funne fram Salme 23,1 der det står at «Herren er min hyrding, det vantar meg ingenting».  Då spurde eg dei kva ordet «vantar» betyr i dette verset.  Eg fekk mange gode forslag, men ingen var i nærleiken av det rette svaret.  Då er den nye omsetjinga betre, der det no står «eg manglar ikkje noko».  

 Det spørst likevel om den nye omsetjinga går langt nok.  Eg spurde dei same konfirmantane om dei forstod Jeremia 29,11, der Gud seier at han vil gi oss «framtid og von».  Kva tyder «von»?  Dei fleste forslaga gjekk ut på variantar av «noko vondt».  Derfor hadde eg håpa at den nye omsetjinga hadde brukt ordet «håp», som dei fleste av oss brukar til dagleg.

Likevel er eg begeistra for at me har fått Bibelen i ny språkdrakt igjen.  Heilt sidan 2005 har me hatt prøveomsetjinga av Det nye testamentet, men no har me fått ei komplett bok som kjem til å vera bruksbibelen vår i kyrkje og skule så vel som i heimane våre i mange år framover.

Medialitet - mellom profeti og okkultisme

 ”Medialitet. Den skumma gråzonen”, Torbjörn Freij, Eagle Perspective 2010.

Kva skjer når karismatiske rørsler går for langt i forhold til det profetiske og opnar seg for åndelege krefter som ikkje kjem frå Gud? I denne boka tar den svenske tidlegare baptistpastoren og journalisten for seg ein del karismatiske rørsler som har opna seg for medialitet på ein usunn måte. At medialitet kan bli eit problem i karismatiske rørsler viser døme som Knutby i Sverige og Lysbærerne i Norge.

Forfattaren står sjølv med begge beina planta midt i den karismatiske rørsla som medlem av Stockholm Vineyard. Han skriv ikkje denne boka for å kvela åndelege vekkingar, men for å oppmuntra dei kristne til å prøva åndene og læra seg å skilja det ekte frå det usunne.

Forfattaren definerer medialitet som ”mennesket sin eigen, psykiske evne til å ha kontakt med det overnaturlege.” Dette er eit fenomen som bevegar seg i grenselandet mellom karismatikk og okkultisme. Medialitet kan bli ein døropnar for det demoniske. Mennesket er fødd med naturlege grenser for både sjel og kropp, meiner forfattaren. Medialitet er å overskrida desse grensene. Forfattaren skiljer tydeleg mellom profetisk openberring, som kjem frå Gud, og medial formidling, som kjem frå mennesket sin psykiske evne til varhet overfor det overnaturlege.

Etter å ha drøfta ulike tolkingsmodellar, forklarar forfattaren korleis han ser på det mediale som ein del av den naturlege gråsona mellom det guddommelege og det demoniske. Men det tilhøyrer den falne delen av skaparverket, og det kan ikkje helgast. Når me brukar det, vil me før eller seinare opna oss for det demoniske. I motsetnad til det falne mediale, tenkjer han seg at intuisjonen høyrer til den positive sida av denne naturlege gråsona. Intuisjon kan minna om det profetiske, men det tilhøyrer den naturlege dimensjonen.

Styrken til boka er den store kunnskapen Torbjörn Freij har om karismatikk, både i vår tid og gjennom kyrkjehistoria, og han tar oss gjennom ei interessant reise gjennom dette landskapet, frå montanismen i oldkyrkja til Lakelandvekkelsen i Florida. Svakheten er at den bibelske drøftinga blir noko tynn og kortfatta. Boka har heller ikkje noko omfattande drøfting av det prinsipielle i definisjonen av det mediale, men det er ei svært interessant første innføring i eit tema som underteikna ikkje har vore medviten nok om. Eg er sikker på at mange med meg vil ha utbytte av å lesa denne boka.

Moster, 19. september 2011

Skal me ikkje til himmelen?

”Det kristne håp dreier seg ikke om å komme til himmelen, men at himmelen skal komme til oss. Da skal det bli en ny jord, hvor rettferdigheten bor”. Slik står det på omslaget til ei gammal bok av Erling Utnem. Eg tørka støv av boka ”Visst skal jorden bli ny” for nokre veker sidan, og er blitt fascinert av det han skriv. Boka las eg første gongen i 1987 då ho var ny, men seinare har ho blitt ståande i ei hylle eller lagra i ei eske.

Søndag er det helgemesse, og i kyrkjene våre skal me minnast spesielt dei som er gravlagde det siste året. Mange stader er det blitt tradisjon å setja ut lys på gravene for å visa at me tenkjer på våre kjære, som no er i himmelen. Eller – er dei ikkje i himmelen? Skal me ikkje møta dei igjen når me døyr? Kva skjer eigentleg med oss når me døyr? Skal me sova i gravene heilt til den dagen Jesus kjem tilbake, eller går sjela vår heim til himmelen?

I kyrkja brukar me ofte altarringen som bilde på kyrkja: Den halve ringen som me ser, er den synlege kyrkja, og den andre halvparten er dei kristne som levde før oss, og som no er i himmelen. Og i nattverdliturgien seier me at ”di kyrkje i himmelen og på jorda prisar namnet ditt med samrøysta lovsong”. Korleis kan dei prisa Guds namn viss dei ligg i gravene? I salme 6,6 står det jo ” For ingen av dei døde kjem deg i hug. Kven prisar vel deg i dødsriket?”

Det ser ut til at det meste av det Bibelen skriv om håpet vårt for livet etter døden, handlar om at me skal stå opp frå dei døde. Det er også det me seier i truvedkjenninga, i tredje artikkelen: ”Eg trur på…oppstoda av lekamen og evig liv”, eller som det står i den nikenske truvedkjenninga: ”Vi…ser fram til oppstoda av dei døde og eit liv i den komande verda”.

Samstundes er det nokre stader i Bibelen der det kan sjå ut som at sjela til dei truande går til Gud når dei døyr. Når Jesus diskuterer med saddukearane – dei som ikkje trudde på oppstoda – minner Jesus dei om at Herren kallar seg ”Abrahams Gud og Isaks Gud og Jakobs Gud”, og at han ikkje er ein Gud for døde, men for levande. ”Dei lever alle for han.” (Luk 20,38). I likninga om den fattige Lasarus og den rike mannen (Luk 16) er dei begge medvitne om kvarandre, men på kvar sin stad i dødsriket. Frå krossen seier Jesus til den eine røvaren at ”i dag skal du vera med meg i Paradis”. Paulus skriv i Filipparbrevet (1,23) at han ”har hug til å fara herifrå og vera saman med Kristus, for det er så mykje, mykje betre”. Ein annan stad seier han at ”vi vil heller flytta bort frå lekamen og heim til Herren” (2 Kor 4 og 5). Det kan dermed sjå ut som om Bibelen lærer både om at sjela først kjem til himmelen, og så blir sjela gjenforent med kroppen når Jesus kjem tilbake og dei døde står opp. Eller?

Erling Utnem, som var biskop i Agder frå 1973 til 1983, var kjent for å vera tydeleg evangelisk og konservativ kristen med eit sterkt sosialetisk engasjement. Engasjementet for rettferd og etikk vart styrkt av at han trudde at himmelen skulle komma til jorda, og ikkje at me skulle komma til himmelen. Han diskuterer alle desse skriftstadene som eg nemner ovanfor, men kjem fram til at døden kan reknast som ein søvn som varer til Jesus kjem tilbake.

Eg veit ikkje heilt kva eg skal tru. Det viktigaste for meg er at når eg døyr, så er eg i Herrens hender, anten han tar vare på meg mens eg ”søv”, eller eg skal få gle meg i hans nærleik medan eg ventar på oppstoda.

Å lesa boka til Utnem på nytt i haust har uansett gitt meg eit nytt perspektiv på det kristne håpet. Trua på at Gud ein gong skal gjenskapa denne jorda har komme meir i framgrunnen igjen. Det må jo få konsekvensar for korleis me forheld oss til skaparverket. Me ber jo kvar dag i ”Fader vår” om at Guds rike må komma hit til oss, og at hans vilje må råda på jorda, slik som i himmelen.

Draumen om det enkle livet

Livet er altfor komplisert! Huset er fullt av rot, og avspeglar korleis det indre livet er i fullstendig kaos. Verda rundt oss er så kompleks at det er umogleg å finna samanheng og system i det. Kvar dag blir me bombarderte med inntrykk frå radio og TV, internett, aviser og reklame. Korleis skal me finna fred i ei slik kompleks verd?

”Declutter your life!” er eitt svar. Bli kvitt alt rotet! Rydd i kjellar og loft. Kast eller gi bort det gamle før du kjøper nytt – eller lar vera å kjøpa nytt. Ein av dei mest besøkte bloggane i verda, Zenhabits.net, er skriven av produktivitets-guruen Leo Babauta. Som namnet på bloggen tilseier, byggjer han ideane sine på filosofi frå zen-buddhismen. Det er heilt sikkert mange gode idear å henta frå det Babauta skriv, men sjølv har eg funne inspirasjon frå ei anna kjelde, nemlig den kristne forfattaren Richard Foster.

Enno har eg ikkje fått bort alle pappeskene med bøker og papir som me pakka ned då me flytta for vel eit år sidan, men sist eg rydda, kom eg over boka ”Freedom of Simplicity”, som eg kjøpte i England for 3-4 år sidan. Forfattaren, Richard Foster, har eigentleg bakgrunn frå kvekar-rørsla, men har skrive til eit breiddt kristent publikum i ei årrekke.

Boka handlar om enkelheit. (Eg hadde problem med å omsetja ’simplicity’ til nynorsk, og syntest ordet ’einfelde’ vart for gammaldags – kven går rundt og snakkar om ’einfelde’ i dag? Derfor landa eg på ’enkelheit’.) Kristen enkelheit handlar om å finna fred, midt i ei uroleg og kompleks verd. Det handlar om å finna fred med Gud og å vera avhengig av han. Det handlar om å la oss inspirera av Jesus og identifisera oss med dei svake. Det handlar om ein enkel livsstil som har utspring i ein indre tryggleik. Eg ser fram til å lesa boka på nytt.

Endeleg er boka ferdig!

"INN i Guds familie" er tittelen på studieheftet eg har skrive på ei god stund, og som endeleg er ferdig frå trykken. Heftet er eit studieopplegg for vaksne innvandrarar som ønskjer kristen dåp, og kan bestillast frå IKO sin nettbutikk.

Hurra for biblioteket!

Eg kjøper nesten ingen bøker lenger, dei tar for stor plass. Men det betyr ikkje at eg har slutta å lesa. No har eg nett lese ferdig denne mursteinen på ikkje mindre enn 924 fengslande sider. Boka stod utstilt ved utgangen på Os folkebibliotek og formeleg ropte til meg: 'Les meg!'

Når eg er på biblioteket, leitar eg som regel etter krimbøker - gjerne slike som handlar om prestar, eller bøker med handlinga frå Midtausten, som denne. Rafik Schami er, som etternamnet tilseier, syrisk innvandrar i Tyskland. I denne boka har han fletta saman ein mosaikk av mange små historiar frå livet i Syria i etterkrigsåra. Det er slektskrønike, kjærleiksroman, kriminalhistorie, politisk meiningsytring og kulturanalyse i ei og same bok.

Eg har alltid vore glad i biblioteket. Då eg var liten, brukte foreldra biblioteket i Haugesund som barneparkering medan dei gjorde unna laurdagshandelen. Dei fekk meg plassert i barneavdelinga, og då visste dei at eg ville sitja fordjupa i bøker heilt til dei kom og henta meg. Favorittboka mi var ei biletbok om eit lite raudt hus i utkanten av byen. Byen vaks, og store blokker vart bygde opp på alle kantar. Men det vesle, raude huset fekk stå der. Sidan den gong har eg vore innom mange andre bibliotek, og bladd i mange ulike slags bøker. Kvar ny bok opnar døra til ei eiga verd og gjer horisonten litt vidare.