"Modersvingen"

Førstkomande søndag (20.08.2017) skal me synga denne Lina Sandell-salmen i Valderøy kyrkje, nr 316 i Norsk Salmebok 2013.  Då eg såg tittelen på denne salmen første gongen, lurte eg på kva slags sving det var snakk om. Til eg forsto at det var mors venge det handla om.  Salmen kan du lytta til her, så kan du læra han og synga med på søndag.  

I preiketeksten frå Matt 23,37-39 seier Jesus at han gjerne skulle samla Jerusalems born slik ei høne samlar kyllingane under vengene sine.  Orda er prega av omsorg for folket, men også av frustrasjon fordi dei ikkje vil tru på han.

Jesus, som elles lærte oss at me kan seia «Far» til Gud, viser oss her ei feminin side ved gudsbildet.  Eg trur nok me går eit steg for langt om me dermed skulle byrja å tiltala Gud som «vår Far og Mor», men det er gode grunnar til å opna oss for at gudsbildet vårt ikkje skal vera einsidig maskulint. 

Lina Sandell (1832-1903) skreiv mange songar som me er blitt glade i her i Norge, og fleire av dei skal syngast i kyrkja på søndag. «Modersvingen» er nok den songen som tydelegast skildrar Guds omsorg med feminine bilde som ei vernande venge og eit ømt morshjerte, men også andre songar hadde opprinneleg liknande tekstar.  Det gjeld til dømes den første versjonen av «Blott en dag», der det heitte «han som har mer än en moders hjärta» i staden for «Han som bär för mig en faders hjärta».  Og i salmen «Bred dina vida vingar», der me no syng «och låt mig stilla vila i ve och väl hos dig», heitte det først «och låt din lilla kyckling få gömma sig i dig». Kjelde:  http://www.dagen.se/livsstil/gud-som-fader-eller-moder-1.108118

Dette omsorgsaspektet ved gudsbildet vårt er også gjenspegla i ein av nattverdliturgiane i Den norske kyrkje (nattverdbøn E), der me ber: «Gud, ta oss alle i din famn, slik ei kjærleg mor samlar borna sine om seg.»  

På Oljeberget i Jerusalem står ei lita kyrkje som er bygd på staden der ein trur Jesus stod då han græt over Jerusalem.  Bildet med høna og kyllingane er ein mosaikk frå altaret i denne kyrkja, og det viser til teksten frå Matteus 23,37.  

Foto av Wikimedia-brukar Anton 17 https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Mosaic_Art_at_Dominus_Flevit.jpg

Bibeldagen 2015

Foto: Tor Tjeransen

Kyrkja i Giske løftar fram Bibelen med fleire arrangement i månadsskiftet januar – februar.   Det byrjar i Godøy bedehuskapell søndag 25. januar kl 11.  Denne gudstenesta er ein del av Lys Våken-arrangementet for 10- og 11-åringar frå Giske og Godøya, og dei som går i 5. klasse får utdelt Bibelen.  Takkofferet går til Bibelselskapet og arbeidet som dei driv saman med Bibelselskapet i Egypt.  I år skal dei dela ut Lukasevangeliet til hundre tusen skuleborn.   Søndag 1. februar er det også takkoffer til Bibelselskapet i Giske kyrkje.  Bibelselskapet skriv at for berre 300 kroner kan ein klasse med 40 elevar få både Lukasevangeliet og ei oppgåvebok som følgjer med.

Torsdag 29. januar får me besøk frå Egypt.  Då er det møte i Valderøy bedehus kl 19.30, og dette er eit samarbeid med Valderøy indremisjon.  Det er Nashat Megalaa, informasjonsleiar i Bibelselskapet i Egypt som kjem hit saman med Bernt G. Olsen frå Det Norske Bibelselskap.  Dei vil fortelja om det store bibelarbeidet dei driv i Egypt. 

Video: Det Norske Bibelselskap

Julegudstenester for unge og eldre

Fjerde søndag i advent, og me er godt i gang med dei mange julegudstenestene allereie.  På bildet ser me nokre av dei mange som organist Runa Godø Sæther hadde fått med seg til å bidra  med song på gudstenesta i Godøy og Alnes bukollektiv i føremiddag.  Kjekt når unge og gamle kan komma saman og feira høgtida som nærmar seg.   I ettermiddag blir det tilsvarande gudsteneste på Vigra omsorgssenter.  Sist veke fekk eg med meg  tre skulegudstenester, og til saman blir det ni gudstenester totalt på ei veke, så det er litt travlare enn vanleg.   

Då vil eg ønskja ei god jul til min eksklusive "skare" av lesarar :) 

Dei nye messehaklane presenterte

Søndag 8. desember vart dei nye messehaklane som er innkjøpte til Godøy bedehuskapell presenterte i gudstenesta.  I første omgang er det kjøpt inn ein fiolett og ein grøn messehakel, og Valborg Remmen og Leif Sæther presenterte desse før den fiolette vart tatt i bruk under nattverdfeiringa.   Desse to messehaklane er relativt enkle og rimelege, og det er planar om å engasjera ein kunstnar til det kvite settet, som skal brukast i høgtidene.

 I gudstenesta denne gongen var det musikkframføring ved Solveig Rønning, Simon Sakseid og Miriam Mulelid.

Nye salmebøker i Giske

Første søndag i advent blir den nye salmeboka tatt i bruk.  Her i kommunen er Giske sokn først ute, og har kjøpt inn hundre bøker, der dei fleste vil bli verande i Giske kyrkje.  I Godøy bedehuskapell vil vi bruka ei digital løysing.

Den nye salmeboka vil erstatta dei to bøkene me har brukt til no: Den gamle grøne salmeboka frå 1985 og den nyare «Salmer 1997».    Den nye boka har 991 salmar.  272 av desse er nye, og mange er overførte frå dei to gamle bøkene.   Bak i boka er ei samling bøner og liturgiar.

I tida framover vil me prøva å introdusera ein del av dei nye salmane i gudstenestene.  Mange av dei «nye» salmane vil nok mange kjenna frå før.  Ein av dei gamle adventssalmane som har fått ny melodi, er «Opp gledest alle, gledest no». Eg veit ikkje om eg i heile mi prestetid nokon gong har brukt denne salmen i ei gudsteneste, men for nokre år sidan blei  salmen gjort kjend av Odd Nordstoga ogSissel Kyrkjebø, og i morgon vil me bruka denne i gudstenesta i gamle Giske kyrkje. 

Me gler oss også til å høyra "Kor du e" frå Giske synga i gudstenesta i morgon. 

God adventstid! 

Nye messehaklar til Godøy bedehuskapell

Det har lenge vore arbeidd med å samla inn pengar til nye kyrkjetekstilar til Godøy bedehuskapell. I vår bestemde soknerådet at dei ville be tekstilnemnda sjå kva dei kunne få kjøpt for dei pengane som var til rådvelde, og før sommaren vart eit forslag send til biskopen for godkjenning.  Dette gjeld dei to mest brukte fargane, grøn og fiolett.  Forslaget vart godkjent i august, og to messehaklar vart tinga frå den belgiske produsenten Slabbinck gjennom firmaet Savile Row i Drammen.  Mot slutten av september kom dei i posten, og her er komitemedlemmene Leif Sæther og Malfrid Remmen i ferd med å opna pakken.

Korleis ser dei ut?  Ja det får du sjå seinare...  Komiteen vart iallfall godt nøgd.  Dei kjem til å bli presenterte i ei gudsteneste ein gong denne hausten.

Ein messehakel er den store kappa som presten brukar utanpå prestekjole og stola når me feirar nattverd, eller til andre meir høgtidelege høve, som til dømes konfirmasjon og høgtidsgudstenester. I alle kyrkjer skal det vera messehakel i fire fargar: Fiolett til adventstida og fastetida, kvitt til juletida og påsketida, raudt til pinse og martyrdagane og grønt til resten av året.

I gammal tid, før det vart eit liturgisk plagg, var messehakelen eigentleg eit stort ytterplagg, nærast som ein poncho.  Kanskje det var eit slikt plagg Paulus bad Timoteus senda til Rom, der han sat fengsla?

Her er forresten nokre interessante refleksjonar over dette verset (2 Tim 4,13).
https://www.christiancourier.com/articles/935-was-pauls-reference-to-his-cloak-a-meaningless-triviality

"Heilag grunn" på konfirmantleir

«Heilag grunn» var eit gjennomgangstema for konfirmantleiren på Kjeldsund i september i år. 48 konfirmantar frå Godøya, Giske og Vigra var i lag på denne flotte leirstaden til Det Norske Misjonsselskap (NMS) frå fredag ettermiddag til søndag formiddag.  Så mykje fisk blei det ikkje, men veret var nokså bra innimellom, så me fekk bruka kanoane og robåtane både fredag og laurdag.  Maten var topp, konfirmantane kjempegreie, og med god hjelp frå foreldre blei konfirmantleiren ei god oppleving.  Konfirmantane tok sjølve ansvar for det meste av leik og moro.  Fredag kveld var det dei frå Godøya og Giske som hadde ansvaret, og laurdagskvelden styrte Vigra-gjengen showet.

Undervisninga tok utgangspunkt i Moses sitt møte med Gud ved den brennande tornebusken.   Korleis møter me Gud i dag?  Kva gjer me i møte med Den Heilage, og korleis talar han til oss no? Laurdag kveld laga konfirmantane ei flott gudsteneste med ulike grupper: pynting, drama, tekstlesing og bønevandring.   Ein song som gjekk igjen mange gonger i helga var «Burning tree/Holy ground» med det amerikanske «Desperation Band».

Ein ny haust

Hausten er komen, og mange aktivitetar byrjar igjen etter sommarferien.  For meg har det allereie vore ein travel augustmånad på jobb, og i september blir det ikkje mindre å gjera.

Førstkommande søndag blir ein spennande dag.  Då blir det friluftsgudsteneste oppe på Godøyfjellet kl 15.00, i samband med at Godøy IL feirar sitt 50-årsjubileum.  Gudstenesta blir halden på nordsida av vatnet, like ved stien opp frå Alnes. Der skal det vera lett for helikopteret å landa.  Neida, eg har ikkje tenkt å sitja på i helikopteret.  Det er for å frakta opp utstyr, tunge musikkinstrument og dei som er dårlege til beins. Godøy brass blir med, og det er eg veldig glad for.  Så får me håpa at me ikkje bles og regnar vekk. 

Sist helg byrja konfirmasjonsførebuinga med presentasjonsgudsteneste i Godøy bedehuskapell. Søndag formiddag held me fram i Giske, og søndag 8. september skal konfirmantane på Vigra presenterast.  Same dagen skal min gode kollega André Sjåvåg ta til med Valderøy-konfirmantane.  I år ser det ut til at eg får 46 konfirmantar, og 28 av dei er på Vigra.  Det er alltid spennande å sjå kven dei nye konfirmantane er, og eg håpar me får ein god tone prest og konfirmantar imellom.  Eit par veker etter oppstart, 20.-22. september, skal me på leir.  I år går turen til Kjeldsund i Herøy kommune.    Kjeldsund er ein gamal handelsstad og gjestgiveri, som no blir driven av Det Norske Misjonsselskap (NMS). Leirstaden ligg ved sjøen, og her skal det bli fint å bruka eit par dagar til å bli betre kjende. 

September blir også tida for val.  Ikkje berre stortingsval, men også val på nytt sokneråd i Giske sokn, dvs. dei to øyane Giske og Godøya.  I år skal det veljast tre nye medlemer i soknerådet, i tillegg til varamedlemer.  Det må innrømmast at det nok ikkje blir noko spennande  kampvotering, så lenge ein har såpass få kandidatar, men det er viktig at folk er med og stemmer inn dei som har sagt seg villige til å stilla opp. 

I dag kom me som arbeider i kyrkja i kommunen vår heim frå stabstur til Geiranger.  Der har me hatt to dagar til å samtala om arbeidet vårt.  Det var godt å bruka litt tid i lag på dette, og me gler oss til å fortsetta arbeidet denne hausten.  Det er mykje som skjer i kyrkjene våre, både kvardag som søndag.  Velkommen innom, og sjå gjerne innom kyrkja sine heimesider for å finna ut om det er noko du kan engasjera deg i.

Pinsefeiring og levande vatn ved Alnes fyr

 Det er tradisjon for kyrkjene i Giske kommune å feira andre pinsedag med friluftsgudsteneste ute ved Alnes fyr. Det er ein verhard stad, men i år var det nesten vindstille og ganske varmt i solsteiken.   Folk frå alle øyane kom saman for å laga ei fin festgudsteneste.
Også i år var Giske mannskor og Godøy brass med og sette eit fint musikalsk preg på gudstenesta.

 Preiketeksten var frå Johannes 7,37-39, der Jesus seier at det skal renna elvar med levande vatn frå vårt indre når han gir oss sin Heilage Ande.

Då syntest eg det passa å gjera som dei koptisk ortodokse prestane gjer på slutten av kvar gudsteneste:  Etter å ha lyst velsigninga over kyrkjelyden, går dei ned midtgangen og skvettar vatn på folk.  Etter responsen å døma, vart vatnet godt mottatt!

Sprell levande kristenliv på Møre - og inspirasjon frå Egypt

Det er travelt å vera prest på Møre, men det gir meg også mykje tilbake: 

Eg kjem akkurat heim frå ei ”sprell levande gudsteneste”  i ei fullstappa Giske kyrkje. Fem fireåringar fekk kyrkjeboka si, søndagskulen deltok med bøner og lystenning, og to barnekor song: Giske barnekor og dei større borna i ’Kor du e’. Dei kyrkjeleg tilsette fekk då den takknemlige oppgåva å sy saman det heile.  Eg trur nok dei fleste synest at Giske barnekor sette eit kjempeflott punktum med den siste songen, med ein flink femåring som solist, og med eit volum i refrenget som presten  knapt har høyrt make til!

Sist fredag var også ei flott oppleving.  Då var det ”Vennekveld” på Vigra bedehus (bildet), med mykje song og musikk.  Det var allsong og framføringar i mange stilartar, frå gamle salmer og bedehus-slagarar til moderne lovsong.  Det var fint å vera med der, kjenna på fellesskapet i forsamlinga og sjå kor mykje frimodige folk det er her ute på øyane.

Laurdag fekk eg privilegiet å vera i Molde saman med biskop Thomas frå Egypt.  Der mottok han årets Bjørnson-pris saman med to andre:  Den unge, kvinnelege journalisten  Wojoud Mejalli frå Yemen og offiseren David Zonsheine frå Israel.  Tre sterke personlegdomar som representerar tre land og tre religionar, men har same visjon om rettferd og demokrati for alle grupper i Midtausten.

I den økumeniske gudstenesta som var leia av vår eigen biskop Ingeborg, talte biskop Thomas med utgangspunkt i evangelieteksten frå saligprisingane i Bergpreika.  Han delte ei gripande historie frå sin eigen barndom, der han kom på kant med den snille bestemora si på grunn av tiggaren Gawargi (Georg).  Niåringen frå Kairo lurte på kvifor Gawargi ikkje fekk koma inn og eta i lag med dei, og fekk til svar at han hadde sin plass og dei hadde sin, og slik måtte det vera.

Når tiggaren ikkje fekk koma inn, gjekk guten ut og var saman med Gawargi.  Den gamle, skjeggete mannen lærte han mykje, sjølv om han var utanfor det gode selskap.  Og når Gawargi døydde, utan at nokon var med han i gravferda, var det ei stor sorg for guten.

”I dag leitar eg etter Gawargi over alt”, seier biskop Thomas.  Og om me finn han, så oppfordrar biskopen oss til å gi han meir enn allmisser.  Allmisser er berre det første steget.  Det andre steget er å utrusta folk og gi dei muligheten til å få det like godt som deg.  Det tredje steget er å skjøna at dette er deira rett.  Det siste steget er å løfta Gawargi heilt opp til toppen, og gi han den verdien han har i seg sjølv som menneske. ”Derfor har eg omsorg for dei små”, smiler biskopen.   

Hausttakkefest på Godøya

 Det var stappfullt i Godøy bedehuskapell i dag då kyrkjelyden var samla til hausttakkefest. Det skuldast ikkje minst at det var mange born som deltok i gudstenesta.  Born frå søndagskulen hadde fleire oppgåver.  Nokre bar inn skåler med frukt og grønsaker og pynta i kyrkja.  Andre bad bøner, og nokre samla inn takkofferet.

Godøy barnekor song to friske songar, og det var tydeleg at sanggleda var stor!

Så var det nokre born som hadde gleda seg spesielt til å vera i kyrkja, og det var 4-åringane som fekk kyrkjeboka si denne dagen.  Ikkje rart då at kyrkja vart full, med så mange born og vaksne.

Etterpå var det grøn kyrkjekaffi i kjellaren, som nokre spreke damer frå kvinne- og familielaget (les: husmorlaget) hadde stelt i stand.

For presten var det kjekt å vera med og feira ei slik gudsteneste, særleg når så mange samarbeider for å få det til.  Stor takk til trusopplærar Anne Helen!

Kvifor stå under lesinga av evangeliet?

”Menigheten trimmer lett, de spretter opp og ned”.  Slik skildra Bjørn Eidsvåg gudstenesta i songen ”På bakerste benk”, som kom ut i 1978, eitt år etter den førre liturgireforma.  Første søndag i adventstida gjekk startskotet for innføringa av endå ein reform. Det er ikkje mindre trim denne gongen, men den nye liturgireforma endrar på ein del godt innarbeidde vanar i gudstenesta vår.  Før sat me under salmesongen og sto under tekstlesingane.  No skal me stå ved nokre salmar og sitja ved nokre, og me skal reisa oss når evangeliet blir lese, men sitja under dei to første lesingane.  Kvifor?  Etter to år med reformliturgi i prøvekyrkjelyden Os, klarar eg ikkje for min eigen del å mana fram det heilt store engasjementet, men for nokre av oss er det tydelegvis visse ting som er viktig.  Til dømes er det ein del som reagerar på at me skal stå berre under evangelielesinga.  Er ikkje alt Guds ord like viktig, spør dei.

Eg har ikkje vore med i dei innerste sirklane i reforma,  så eg kjenner ikkje argumentasjonen som er brukt, men eg kan iallfall gjetta litt:

Frå mange har det vore eit ønske å kunna stå under salmesongen. For min del kunne me gjerne stått under alle salmane.  Utgangspunktet vårt er jo at dei første kristne stod under så godt som heile gudstenesta.  Benker og stolar er eit relativt nytt fenomen i kyrkjene våre. Ikkje meir enn rundt fem hundre år.  Det å stå framfor Gud med løfta hender i bøn og tilbeding, er ein måte å visa han respekt på.  Eg kan tenkja meg at om Paulus kom innom på ein visitt, ville han ha blitt svært forundra over å sjå ein kyrkjelyd som vart sitjande under bøna!

Frå eit inkluderingsperspektiv skjønar eg at ikkje alle synest det er så greitt når kyrkjelyden står i store delar av gudstenesta.  Det kan følast ekskluderande for dei som er dårleg til beins.  Utsikten framover blir også hindra når dei andre står.  Det er nok ein av grunnane til at ein ikkje ønskjer at kyrkjelyden skal stå under alle salmane, og heller ikkje under alle tekstlesingane.
Eit anna argument for å kunna sitja under tekstlesingane, er at ein då lettare kan konsentrera seg om det ein høyrer.  Men kvifor då gjera forskjell på lesingane? Er det ikkje Guds ord alt saman?  Og er det ikkje slik at me kan finna evangeliet i mange tekstar, også frå Det gamle testamentet og frå brevlitteraturen i NT?

Ønsket om å knyta seg nærare til den økumeniske tradisjonen er kanskje den viktigaste grunnen til at ein har valt at det no berre er ved evangelielesinga me skal stå.  Slik gjer dei det i den katolske tradisjonen og i den anglikanske kyrkja.  Då passar det godt å innføra høgtidelege skikkar som evangelieprosesjon med ministrantar. Det var vel det same ønsket som låg til grunn då dei  innførte den nye prestedrakta med alba og stola på syttitalet. Sjølv om Martin Luther i si tid meinte at ein burde kvitta seg med dei kvite messekleda når kyrkjelydane vart modne for det. Det er visst ein lang modningsprosess.

Frå eit hermeneutisk perspektiv kan ein også argumentera for at evangelielesinga skal ha ein forrang framfor dei andre skriftene.  Dette er fordi heile skrifta skal tolkast i lys av evangeliet om Jesus Kristus.  Det er evangeliet som er utgangspunktet for lesinga i gudstenesta. Dei andre tekstane blir førebuingar for og hjelpetekstar til evangelieteksten.
Gudstenesta hos oss er langt frå fullkomen.  Men ho skal avspegla tilbedinga i himmelen, og då blir det eigentleg noko slapt å sitja seg gjennom ei gudsteneste som ikkje varer meir enn litt over ein time.  Så for min del må folk få lov til å stå så mykje dei vil, både under salmesong og tekstlesing.