Så no er påska over - eller?

Nei, slett ikkje.  Det er no det  byrjar! Påska varer til pinse, men det er ikkje slutt då heller. 

I kyrkja påskedag sa eg at påska varer til Kristi himmelfartsdag.  Det er for så vidt sant, for i desse førti dagane viste Jesus seg for læresveinane mange gonger før han forlét dei på fjellet.  Men den liturgiske påsketida i kyrkjeåret varer dei femti dagane fram til pinse (eller 49 alt etter korleis ein tel).   Det blir 7 x 7 veker til den femtiande dagen i påsketida, då Gud sende Den heilage ande over læresveinane.  Pinse kjem som kjent av det greske ordet "pentekoste", som tyder "den femtiande".  I den gamle pakta var dette ein takkefest etter kornhausten, men det var også ein fest til minne om at Moses mottok lova på Sinaifjellet femti dagar etter utgangen av Egypt.

Med "Påskeveka" tenkjer dei fleste på skuleferien mellom Palmesøndag og Påskehelga, men frå gammalt av er det den første veka i påsketida, som er den eigentlege påskeveka.  Og på den åttande dagen - oktaven - gjentok dei den store festen frå påskedag. Dette har jo sin naturlege bakgrunn i forteljingane frå evangelia.  Johannes skriv t.d. at "åtte dagar etter var dei igjen samla".  Det var då Jesus viste seg for Tomas, han som ikkje ville tru før han fekk sjå såra til Jesus og stikka handa i sida hans.

Kvar einaste søndag året gjennom er slik sett ein påskedag, for på den dagen - Herrens dag - feirar me at Jesus stod opp av grava.  Slik var det særleg i den første kristne tida, til ein gjekk over til å feira den årlege påskedagen med ein ekstra stor fest. Og dette var utgangspunktet for kyrkjeåret med alle sine ulike festdagar og markeringar.

Så påska er ikkje over.  Det er no det byrjar, og det held fram.  Det held fram gjennom heile livet, også når døden når oss.  For Jesus sigra over døden, og den sigeren har me del i ved trua på han.  Kvar dag skal me stå opp til eit liv med Den oppstadne, og ein dag skal me stå opp til evig liv med han.

Påskegudsteneste med Os skule

No er eg klar til å feira påske!  Det har elevane ved Os skule hjelpt meg med.  I dag hadde me skulegudsteneste i ei fullsett Os kyrkje, og det var ei glede å ”vandra” gjennom dei ulike dagane i påskehøgtida saman med elevane.  Eg er imponert over arbeidet skulane legg ned i gudstenestene rundt dei store høgtidene, og gled meg over korleis borna deltek med liv og lyst i det som skjer.  Andreklassingane gjekk i prosesjon med kors, palmegreiner og det som skulle ligga på altaret.  Elles var det song og musikk, tekstlesing, drama og forbøn ved fleire andre klassetrinn, alle like seriøse og entusiastiske.  Og på veggene hang teikningar som elevane hadde laga. Takk til Os skule for å ha hjelpt presten til å gå inn i påskehøgtida endå eit år! 

2. påskedag på Liafjell

I dag var eg skikkeleg utpest etter gudstenesta! Då hadde eg først stått opp tidleg om morgonen for å henga opp spørsmål ved postane i o-løypa på Liafjellet, gått ned igjen, og så klatra opp til Storevarden med tubaen på ryggen.

Godt over hundre menneske hadde samla seg ved Storevarden i dag for å feira påske. 2. påskedag har Os kyrkjelyd tradisjon med friluftsgudsteneste, og dei siste åra har denne vore på Liafjellet.

Her ser me i tillegg til presten på Tuba: Aina Herheim på trombone, som var kapellmester, og konfirmantane Sunniva og Mariell som spelte saksofon (med Silje Marie som notestativ...)

Nytt av året var at me laga til ei o-løype i terrenget. Geir Rognsvåg, som underviste KRIK eXploregruppa om orientering i haust, la ut postar. På kvar post var det spørsmål frå preika, som handla om dei to Emmausvandrarane.
Dessverre var det ikkje meir enn knappe tjue stykke som våga seg ut i o-løypa. Uansett er eg veldig fornøyd med arrangementet. Takk til konfirmantane Mathias og Sondre for bra innsats med å samla inn postane!

Her er forresten RadiOs sin artikkel frå gudstenesta.

Ei gåve til Jesus er aldri bortkasta

Det vart ei fin gudsteneste i ei nokså full Os kyrkje i dag på Palmesøndag. Heldigvis var det mange born som kom i dag, så eg fekk delt ut alle "palmegreinene" til borna. Mellom tekstlesingane laga me til ein liten prosesjon for dei minste borna medan me song "Hosianna, syng for Jesus".

Preika til dei vaksne sleit eg litt med. Det er ikkje alltid ein får tydeleg klarhet i korleis ein skal spissa bodskapen. Her finn eg at twitter kan vera til hjelp. Preika er ikkje ferdig utforma før eg kan spissa bodskapen i ei twitter-melding. Denne gongen vart det slik: "Ei gåve til Jesus er aldri bortkasta".

Preiketeksten på Palmesøndag var frå Johannes 12,1-13.

Her er utdrag frå preika eg haldt i Os kyrkje i dag:

Glede og alvor
Palmesøndagen har ein dobbelthet over seg. Både glede og alvor.
Alvoret handlar om det som me veit skjedde med Jesus berre nokre dagar seinare. Det blir spesielt symbolsk i det Jesus seier om salven som Maria tømer over han. Nardussalve var den dyraste og flottaste salven dei hadde på den tida, ein veldig velluktande salve som dei brukte til forskjellige ting, for eksempel parfyme.

Ei bortkasta gåve?
Eg trur ikkje så mange er klar over kor dyr og kostbar denne salven var. Men det var ein utruleg overdådig og nærmast sløsande ting Maria gjorde. Det forstår me på måten disiplane reagerte på. ”Kvifor vart ikkje denne salven seld for tre hundre denarar og pengane gjevne til dei fattige?” seier Judas. Han syntes dette var bortkasta. ”Tre hundre denarar” – det høyrest ikkje så mykje ut, men når du tenkjer på at ein denar var ei dagsløn, så kan me jo tenkja oss kor mykje det ville ha vore omrekna til norske kroner i dag. Viss ei dagsløn er 1000 kroner, så blir 300 denarar 300 000 kroner. Det er litt meir enn eg ville betalt for ein salve på apoteket.

Samtidig var det ei mørk og trist side ved denne salven. ”Ho har gøymt salven til gravferdsdagen min” sa Jesus. Når nokon var død, pleidde dei å smørja dei inn med velluktande salve før dei la dei i grava. No blei Jesus balsamert med salve før han døydde. Det blei eit varsel om det som skulle skje nokre dagar seinare i Jerusalem. Slik var det både glede og alvor over Palmesøndag den gongen.

På same måten er det i dag. Her hos oss.
De som er her for å døypa borna i dag, eg reknar med at det er glede som pregar denne dagen mest. Håpar det iallfall. De er jo her fordi de feirar borna. Og når me får born, har me verkeleg grunn til å feira. Feira at me har fått dei som ei gåve frå Gud. Det gir oss grunn til å ha ein gledeleg fest.
Samtidig ligg det eit alvor over oss. Borna har eit heilt liv framfor seg. Kva vil dei oppleva gjennom livet sitt? Som me syng i den kjende gamle songen av Åge Alexandersen: ”Mykje lys og mykje varme” – og samtidig veit me at det vil bli ”mange tåra, tunge stunder”.

Dåpen er meir enn ein fest for at me har fått eit barn. Djupast sett er dåpen ei innviing til Jesus, som hans disippel. Og når me lar borna våre bli døypte, så gir me dei til han. Det mest dyrebare me har, det er jo våre eigne liv, og livet til borna våre. Det er noko me kan gle oss over, men det inneber også eit alvor. Å vera ein disippel, inneber å gi seg sjølv til Gud. Det er ikkje alltid like lett. Men bortkasta er det aldri

Kva gir me til Jesus?
Me kan alle stilla oss det spørsmålet: Kva gir me til Jesus? Maria gav det dyraste ho hadde. Salve som var verd ei årsløn. Kunne det ikkje ha blitt brukt til noko betre, spurde Judas. Til dei fattige? Ja. Men ho valde å gi det til Jesus, og han velsigna henne for det valet.

Når me har gitt oss sjølv til Jesus som hans disippel, då er det naturleg at me lar det få konkrete utrykk i at me gir av vår tid, våre evner og våre pengar.

I dag skal me få gi ei gåve til misjonen, til misjonsprosjekta våre i Estland og England. Det er nok nokre som meiner ei gåve til misjon er unødvendig. Dei skal jo “berre” fortelja om Jesus. Kvifor ikkje heller gi til dei fattige? Det blir som når Maria berre tømte salven ut over føtene til Jesus, i staden for å selja det og gi pengane til dei fattige. Men det er slik at når eit menneske får høyra om Jesus av misjonærane, og blir kjent med Jesus på den måten, og blir ein ekte disippel, fører det også i neste omgang til at dei begynnar å bry seg med dei fattige. Fordi Jesu kjærleik driv oss.
Og Judas var jo eigentleg ikkje interessert i dei fattige. Han brukte det berre som ei unnskyldning, for han tok av kassen, står det i teksten vår.

Aldri bortkasta
Det å gi til Gud og gi til misjon er ikkje bortkasta. Det er som lukta av den dyre salven til Maria, som breier seg ut i heile rommet og i heile verda. Slik at alle skal vita om Jesus, han som ikkje berre døydde og vart gravlagd, men som også stod opp igjen. Og det gir oss verkeleg grunn til å feira påske og ropa Hosianna for kongen vår.

Påske på Liafjellet

2. påskedag var om lag 70-80 personar samla til friluftsgudsteneste på Liafjellet i Os.



Musikarar var Vegard Hodneland på melodika, og Solfrid Forstrønen Botnevik og Simon Bjørnevik på gitar.

Påskenatt

I natt var eg ved den tome grava. Eg var i Os kyrkje saman med eit tjuetalls menneske som feira at påskehøgtida er begynt, at Jesus er stått opp.
Det var stemningsfullt og fint å komma inn i ei mørklagd kyrkje med påskelyset og sjå korleis lyset spreidde seg til alle som sat med kvar sitt stearinlys.

Eg håpar me kan få til ei slik gudsteneste neste påske og, og at det blir fleire som kjem og oppdagar kor fint det kan vera.

Min Gud, min Gud, kvifor har du forlate meg?

Då den sjette timen kom, vart det mørkt i heile landet, og mørkret vara til den niande timen. Ved den niande timen ropa Jesus med høg røyst:
”Eloï, Eloï, lemá sabaktáni?”
Det tyder: ”Min Gud, min Gud, kvifor har du forlate meg?”

Mark 15,33-34 – utdrag frå Jesu lidingssoge som vart lesen i Nore Neset kyrkje i dag, Langfredag.

I dag, på Langfredag, står me ved det innerste mysteriet i den kristne trua. Me kan historia godt frå før, og likevel veit me ingen ting av det Jesus gjekk gjennom. Legevitskapen kan forklara den fysiske prosessen kroppen til Jesus gjekk gjennom i all mishandlinga, men kva veit me eigentleg om det sjelelege og åndelege mørket han opplevde medan han hang der på krossen?

Mange har spekulert på kva slags mørke det var som kom over landet i dei tre siste timane før Jesus døydde, frå kl 12 til kl 3 om ettermiddagen. Solformørking kan det ikkje ha vore, for det skjer aldri når det er fullmåne, som det alltid er ved påsketider. Kan det ha vore tunge og mørke skyer som skygde for sola, så det virka som at ho hadde gått ned, slik at det kjendest som den vonde dagen som profeten Amos skildra: ”Den dagen skal det henda, lyder ordet frå Herren Gud: Eg let sola glada middagstider, gjer jorda mørk ved høgljos dag” (Amos 8,9).

Kva det enn var, så var det ei mørk stund. Ei mørk stund for kvinnene som stod i nærleiken, for disiplane, som hadde sett sitt håp til Jesus, og for mor hans, som ein gong for mange år sidan hadde høyrt engelen fortelja at ho skullle bli mor til ein Frelsar, ein som skulle vera stor og kallast Son åt Den Høgste. Kunne Guds Son henga på eit kors og døy? Det var ein umulig tanke, men no såg dei det.
Så forstår me at for Jesus og må det ha vore forferdeleg vanskeleg. Me har kanskje lett for å tenka at Jesus må ha vore mentalt sterk gjennom alt dette – han var jo Gud, og visste alt om det som skulle skje etterpå. Men slik var det ikkje. Jesus òg var i eit djupt mørke. Når mørket hadde vart i tre timar, like før han døydde, ropte han ut i fortviling: ”Min Gud, min Gud, kvifor har du forlate meg?” Her ser me eit menneske som kjenner seg forlatt, åleine, redd. Mørket er totalt.
Det hender at me opplever slike mørke periodar i livet, der Gud kjennest langt borte. ”Sjelens mørke natt” er det nokon som kallar det. Trua kjennest svak, eller ikkje-eksisterande. Bibellesing blir eit ork. Bøna når ikkje lenger enn til taket. Nokre blir sinte på Gud, og i avmakt og fortviling gjer dei ting dei seinare angrar. I sånne situasjonar er det godt å sjå at ein ikkje er åleine om å ha det slik. Salmane, og andre bøker i Bibelen, viser oss at det går an å vera ekte i møte med Gud. Me treng ikkje forstilla oss og byggja opp eit skin av åndelighet for at Gud skal bli fornøyd med oss.

Men om me føler aldri så sterkt at Gud er langt borte, så er me aldri totalt forlatt av Gud. Når Gud lar oss komma inn i mørket, vil han og føra oss gjennom. Når me er midt inne det, ser me det ikkje, og me klarar heller ikkje å sjå noko svar på kvifor me opplever mørket. Men Gud er der, også i den mørke natta.

Men kva med Jesus og det mørket han opplevde? Kan det ha vore endå tettare enn det andre menneske går gjennom? Eg veit ikkje. Her står me ved mysteriet, det som gjer korset til ei gåte for oss. Kva innebar det for Jesus å vera forlatt av Gud? Kan Gud vera forlatt av Gud? Var det meir enn berre ei kjensle av å vera forlatt? Var Jesus faktisk heilt adskilt frå Faderen? Kan det ha vore den størsta smerten Jesus kjende på? Større enn dei fysiske plagene, og større enn det å bli audmjuka og spotta?

Kvifor måtte Jesus gå gjennom dette mørket? Eitt av mange svar, kan vera dette at Gud er heilag, som det står i Salme 22, den klagesangen som Jesus siterar: ”Og du er då heilag”. Kanskje eitt svar på kvifor Gud måtte skjula seg for Jesus for ei tid ligg akkurat i dette at Gud er heilag. For når Jesus hang der på korset, skuldfri som han var, så vart han gjort til synd. ”Han som ikkje visste av synd, har han gjort til synd for oss, så vi skal bli rettferdige for Gud i han”, skriv Paulus (2 Kor 5,21).

Det gjer vondt å bli gjort til synd. Det gjer vondt å bli urettferdig skulda for å ha gjort noko gale – å føla at folk ser ned på deg og snakkar vondt om deg. Sjølv om det er småting, kan det svi. Og når Jesus vart gjort til synd for oss, har han bore børa av å bli urettferdig skulda for alt dette, og den heilage Gud måtte skjula sitt åsyn for han ei stund. Og dette måtte Jesus tåla, så me kunne få nyta lyset av Guds åsyn. Han måtte gå gjennom dei tre timane med mørke, og dei tre dagane i grava, så me for evig kunne få leva i lyset hos Gud. ”Kvifor har du forlate meg?” Noko av svaret ligg i dette: Han blei forlatt av Gud for ei kort tid, så me kan få nyta hans nærvær til evig tid.